Ο Σκύλος-Οδηγός Τυφλών

Οι Σκύλοι – Οδηγοί Τυφλών, είναι άριστα εκπαιδευμένα ζώα που χρησιμοποιούνται από άτομα με τύφλωση ή με μειωμένη όραση προκειμένου να τα οδηγούν παντού με ασφάλεια. Μπορείτε να διαβάσετε για τον κώδικα συμπεριφοράς που αφορά τη συμπεριφορά που οφείλουμε να έχουμε απέναντι στο Σκύλο-Οδηγό, ή να μάθετε μέσω των παρακάτω ερωτήσεων κάποια βασικά πράγματα για αυτούς:

Ποιο κουτάβι θα γίνει Οδηγός

Τα κουτάβια που προορίζονται για να γίνουν σκύλοι–οδηγοί ελέγχονται αυστηρά προκειμένου να έχουν υψηλή νοημοσύνη και αντιληπτικότητα, να μην φοβούνται τους θορύβους και τα πλήθη, επιδεικνύοντας ηρεμία σε όλες τις συνθήκες χωρίς την παραμικρή επιθετικότητα. Είναι επίσης σημαντικό ένα κουτάβι που θα γίνει σκύλος–οδηγός να μην έχει βιώσει κατά την περίοδο της μέχρι τότε ζωής του καμία τραυματική εμπειρία. Όσα σκυλιά δεν πληρούν αυτά τα κριτήρια αποκλείονται και, είτε παραδίδονται σε οικογένειες, είτε προορίζονται για άλλες χρήσεις. Για παράδειγμα, ένα κουτάβι με πολύ καλή οσφραντική αντίληψη μπορεί να είναι νευρικό για να οδηγήσει έναν τυφλό, αλλά με την κατάλληλη εκπαίδευση θα γίνει ένας άριστος ανιχνευτής ναρκωτικών ουσιών.

Ράτσες που γίνονται Οδηγοί

Τα Labrador – Retriever

Η δημοφιλέστερη φυλή που υπηρετεί τυφλούς είναι τα Labrador – Retriever. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα χαρισματική φυλή, που δίνει σκυλιά με άριστη οπτική οξύτητα, ακοή και Όσφρηση. Ήρεμα, έξυπνα, κοινωνικά, και φιλικά με τους ανθρώπους, τα Labrador - Retriever, έχουν υψηλότατα ποσοστά συναισθηματικής νοημοσύνης και μηδαμινό συντελεστή επικινδυνότητας.

H φυλή εκπροσωπείται από δύο είδη: το Αμερικάνικο Labrador (Field Labrador), που έχει ψιλόλιγνα χαρακτηριστικά και το Αγγλικό Labrador (Show Labrador), που είναι πιο κοντό σε μέγεθος και μυώδη. Το δεύτερο προσωνύμιο της φυλής τους, η λέξη Retriever, από το αγγλικό ρήμα «to retrieve» σημαίνει «ανάνηψη, επαναφορά». Παραπέμπει στο ένστικτό τους να ανασύρουν αντικείμενα από το νερό, αλλά και στην ιδιότητά τους να επαναφέρουν το άτομο στην φυσιολογική του κατάσταση. Τα Labrador – Retriever εργάζονται σαν οδηγοί - τυφλών, σκύλοι – συνοδοί κινητικά ανάπηρων, κωφάλαλων και επιληπτικών. Χρησιμοποιούνται επίσης ευρέως από την αστυνομία ως ανιχνευτές και από τις ομάδες διάσωσης.

Η εμφάνιση της φυλής, χρονολογείται στα τέλη του 18ου αιώνα στον παγωμένο κόλπο του Labrador στον Καναδά, όπου μάζευαν τα δύκτια των ψαράδων και μετέφεραν μηνύματα στα πλοία. Γι’ αυτό, τα Labrador αγαπούν υπερβολικά το νερό και είναι εξαίρετοι κολυμβητές. Έχουν δέρμα στιλπνό και λείο σαν της φώκιας, υποδόριο λίπος για να αντέχουν στο κρύο, μεμβράνες ανάμεσα από τα νύχια τους και ουρά στο σχήμα του πηδαλίου. Τα δύο μειονεκτήματα των Labrador είναι η απίστευτη λαιμαργία τους, καθώς και η δυνατή τους όσφρηση, που σε κάποιες περιπτώσεις προκαλεί υπερκινητικότητα.

Οι Γερμανικοί Ποιμενικοί

Η ράτσα αυτή δημιουργήθηκε στη Γερμανία τον 19ο αιώνα από τον Max Von Stephanitz που έμεινε γνωστός ως ο πατέρας του Γερμανικού Ποιμενικού. Ζώα αφοσίωμένα, στιβαρά, αγέρωχα με κλασσική ομορφιά και χάρη, αποτελούν το πρότυπο του εργατικού σκύλου. Ο Γερμανικός Ποιμενικός ήταν η πρώτη ράτσα που χρησιμοποιήθηκε σαν Σκύλος-Οδηγός Τυφλού το 1945, όταν μερικοί εκπρόσωποι της ράτσας εκπαιδεύθηκαν από τους Γερμανούς προκειμένου να βοηθήσουν τους τραυματίες πολέμου που είχαν χάσει την όρασή τους.

Το πανέξυπνο μυαλό τους και η προσαρμοστικότητα τους, σε συνδυασμό με τη δύναμη και την ανθεκτικότητά τους, τα καθιστούν σαν τα ιδανικά σκυλιά εργασίας, σε καθήκοντα Οδηγού-Τυφλού, Φύλαξης, Διάσωσης και Ανίχνευσης. Αγαπούν υπερβολικά τους ανθρώπους και είναι έτοιμα να δείξουν αφοσίωση ανά πάσα στιγμή, ρισκάροντας ακόμα και την ίδια τους τη ζωή. Είναι πολύ συναισθηματικά ζώα και δεν τους αρέσει να μένουν μόνα τους για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Τα Γιγαντιαία Κανίς

Η φυλή των Κανίς έχει ιστορία εκατοντάδων χρόνων. Σήμερα δίνει τρεις εκπροσώπους: το Γιγαντιαίο Κανίς, το Κανίς Μινιατούρα και το Κανίς Τοy εκ των οποίων ο αρχαιότερος είναι το Γιγαντιαίο Κανίς. Τα κανίς, αναπτύχθηκαν πρωταρχικά σαν σκυλιά του νερού, προκειμένου να ανασύρουν διάφορα αντικείμενα που έπεφταν στο νερό, κατά τη διάρκεια διεξαγωγής παιχνιδιών. Με τον καιρό αγαπήθηκαν από όλες τις κοινωνικές τάξεις και αυτό, σε συνάρτηση με την ποικιλία των εργασιών που διεκπεραίωναν, τους έδωσε μεγάλο εύρος συναισθημάτων και ικανοτήτων, κάνοντάς τα δημοφιλή σαν σκυλιά εργασίας αλλά και συντροφιάς.

Τα κανίς, είναι σκυλιά όλο χάρη, δραστήρια, περίεργα και ενεργητικά. Τους αρέσει το παιχνίδι, αγαπούν υπερβολικά τη ζωή και έχουν μια καυστική αίσθηση του χιούμορ. Βαθιά αφοσιωμένα στο αφεντικό τους, επηρεάζονται εύκολα από τα συναισθήματά του και τη συμπεριφορά του.

Τα LabraPoodle

Τα LabraPoodle είναι σκυλιά που προέρχονται από διασταυρώσεις Λαμπραντόρ και Γιγαντιαίων Κανίς, με τις οποίες επιδιώχθηκε η διατήρηση των θετικών ιδιοτήτων και των δύο φυλών. Είναι φιλικά, έξυπνα και εύκολα εκπαιδεύσημα αλλά και πολύ ενεργητικά, πράγμα που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή κατά την εκπαίδευση. Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερες σχολές Σκύλων-Οδηγών Τυφλών χρησιμοποιούν τα LabraPoodle.

Τα Golden Retriever

Ta Golden-Retriever ανήκουν στην ίδια συνομοταξία με τα Labrador-Retriever. Αναπτύχθηκαν στην Αγγλία τον 19ο αιώνα από τον Λόρδο Tweedmouth, που ήθελε σκυλιά έξυπνα, ευγενικά με εξαίρετες κυνηγετικές και κολυμβητικές ικανότητες. Τα Golden-Retriever αποτελούν έναν εξαίρετο συνδυασμό ομορφιάς και εξυπνάδας. Είναι σκυλιά μεγαλόσωμα, ενεργητικά με ξανθό μακρύ τρίχωμα και γλυκό πρόσωπο που μοιάζει σαν να χαμογελά. Αποτελούν μια από τις δημοφιλέστερες ράτσες συντροφιάς. Είναι φιλικά προς όλους: ανθρώπους και ζώα, εξαιρετικά υπομονετικά με τα παιδιά και ήρεμα. Αντιδρούν έντονα στη βία και την άσχημη συμπεριφορά, εκδηλώνοντας επιθετικές και καταστροφικές τάσεις.

Τα Κόλεϊ

Ευγενικά και περήφανα, τα Κόλεϊ χρησίμευαν αρχικά ως τσοπανόσκυλα. Εντυπωσιάζουν με την επιβλητική κορμοστασιά τους. Η χιονόλευκη μακριά τους γούνα, που καλύπτει το μπροστινό μέρος του σώματος, συνδυάζεται τόσο όμορφα με το ζεστό μελί χρώμα που έχει το υπόλοιπο κορμ’ι τους. Το κεφάλι τους, μοιάζει με της αλεπούς και τα μάτια τους είναι μικρά, καστανά. Συναντιούνται συχνά σε οικογένειες με παιδιά. Επιδεικνύουν εξυπνάδα, κοινωνικότητα, υπομονή και μια αγέρωχη κομψότητα.

Ποιος μπορεί να πάρει έναν Σκύλο-Οδηγό;

Σκύλο-Οδηγό μπορεί να αποκτήσει όποιο άτομο είναι νομικά τυφλό ή με μειωμένη όραση, είναι πάνω από 18 ετών, γνωρίζει άριστη κινητικότητα με το λευκό μπαστούνι, είναι εκπαιδευμένο στις δεξιότητες καθημερινής διαβίωσης, εξοικειωμένο με τα ζώα και ζει αυτόνομα ή ανεξάρτητα.

Αναλυτικότερα, το ηλικιακό όριο των 18 ετών τίθεται προκειμένου το άτομο να είναι ώριμο, να έχει συνείδηση του εαυτού του και των ορίων του, να είναι ανεξάρτητο, να μπορεί να φροντίσει τον σκύλο και να μπορεί να κινηθεί άνετα στο δρόμο. O μελλοντικός χρήστης πρέπει να έχει σωστή σωματική στάση, αυτοπεποίθηση, αυτοκυριαρχία και ικανότητα χειρισμού περιπτώσεων ανυπακοής του ζώου, αλλά και ανάρμοστης συμπεριφοράς των ανθρώπων κτλ. Η εκπαίδευση ενός παιδιού με την προοπτική να αποκτήσει έναν Σκύλο –Οδηγό στο μέλλον, μπορεί να αρχίσει νωρίτερα, έτσι ώστε όταν φτάσει στην κατάλληλη ηλικία, να κατέχει το μέγιστο επίπεδο κινητικότητας και ανεξαρτησίας που απαιτείται για να είναι σε θέση πάρει έναν τέτοιο σκύλο. Να νιώθει εξοικείωση και εμπιστοσύνη.

Ποιά τα καθήκοντα ενός χρήστη Σκύλου - Οδηγού;

Ο σκύλος είναι ένα έμβιο ον που χρειάζεται προσοχή και φροντίδα. Από την στιγμή που κάποιος γίνεται ιδιοκτήτης Σκύλου – Οδηγού είναι ο αποκλειστικός υπεύθυνος για την σωστή διαβίωση του ζώου και πρέπει να καλύπτει όλα τα έξοδα για τη διατροφή και την ιατρική του περίθαλψη. Ο σκύλος πρέπει να βγαίνει βόλτα τουλάχιστον μία ώρα την ημέρα ώστε να τρέξει και να παίξει σαν κάθε άλλος φυσιολογικός σκύλος. Τα Σκυλιά-Οδηγοί είναι ζώα που δένονται πολύ με το αφεντικό τους άρα πρέπει να μένουν μαζί του, μέσα στο σπίτι και όχι έξω στον κήπο. Χρειάζονται πολύ αγάπη, φροντίδα και σε καμία περίπτωση ΔΕΝ πρέπει να ασκείται καμία μορφή σωματικής ή / και ψυχολογικής βίας επάνω τους.

Ο Σκύλος - Οδηγός συνοδεύει παντού τον ιδιοκτήτη του κι έτσι, πρέπει να είναι καθαρός και από-παρασσιτομένος. Ο Τυφλός-Χρήστης πρέπει να τοποθετεί τον σκύλο του σε σημείο που δεν ενοχλεί τους άλλους ανθρώπους και να είναι έτοιμος να αντιδράσει σε περίπτωση ανυπακοής του ζώου ή ακόμα και σε περίπτωση αντίδρασης από κάποιον άνθρωπο. Πρέπει επίσης, να σέβεται τις ανάγκες του σκύλου για ξεκούραση, να του δίνει ταχτικά νερό και να μην τον αφήνει στον ήλιο.

Ποιά τα πλεονεκτήματα ενός Σκύλου – Οδηγού Τυφλών;

Οι Σκύλοι Οδηγοί είναι προσεκτικοί στη δουλειά τους και αφοσιωμένοι. Ένα άτομο με τύφλωση που συνοδεύεται από έναν τέτοιο σκύλο, θα περάσει με ευκολία ανάμεσα από τον κόσμο και θα μπορεί να βρει εύκολα μια διάβαση ή μια πόρτα. Σε καμία περίπτωση δεν κινδυνεύει να ξεφύγει από την πορεία του, να χτυπήσει επάνω σε κάποιο εμπόδιο, να κινδυνέψει από τα αυτοκίνητα, να πέσει επάνω σε έναν άνθρωπο, να πέσει στο έδαφος ή να πέσει από τις σκάλες.

Ο Σκύλος - Οδηγός γίνεται εύκολα διακριτός από το πλήθος που παραμερίζει. Επίσης βλέπει εμπόδια που δύσκολα γίνονται αντιληπτά με την χρήση του λευκού μπαστουνιού όπως πχ., μία μικρή αμυχή στο κράσπεδο, ένα χαμηλό μπαλκόνι, μια σκαλωσιά ή ένα μικρό σκαλί. Τα σκυλιά αυτά προσφέρουν και κοινωνικό έργο αφού αποτελούν ένα δυνατό ερέθισμα για μία ωραία κουβέντα στο δρόμο ή ακόμη και για καινούργιες γνωριμίες. Το άτομο δένεται με το σκυλί που το βοηθά και νιώθει απεριόριστη αγάπη. Γνωρίζει ότι με την βοήθειά του δεν κινδυνεύει όταν βγει στο δρόμο και έτσι αποκτά περισσότερη αυτοπεποίθηση και ανεξαρτησία.

Ποιά τα μειονεκτήματα ενός Σκύλου – Οδηγού Τυφλών;

Η εκπαίδευση, χορήγηση και χρήση ενός Σκύλου-Οδηγού Τυφλών απαιτεί χρόνο, κόπο και χρήμα. ‘Ένα σκυλί που κοστίζει 40.000 ευρώ και αναμένεται να δουλέψει 8 χρόνια, εκπαιδεύεται για 2,5 χρόνια. Επομένως δεν πρόκειται για μία αστεία υπόθεση. Οι μελλοντικοί χρήστες άλλα και όλοι πρέπει να συνειδητοποιήσουν πως ο Σκύλος-Οδηγός δεν είναι ένα άψυχο και αντικαταστάσιμο εργαλείο όπως είναι το λευκό μπαστούνι. Απαιτεί φροντίδα, υπευθυνότητα, αφοσίωση. Στην ουσία, είναι μια δέσμευση που θα διαρκέσει καθόλη την διάρκεια της συνεργασίας Τυφλού-Χρήστη/ Σκύλου-Οδηγού.

Το τυφλό άτομο δεν πρέπει να εγκαταλείπει τον σκύλο του όταν προκύπτουν διακοπές, ταξίδια, υποχρεώσεις, παρά μόνο σε περιπτώσεις που δεν υπάρχει άλλη λύση. Ο Σκύλος-Οδηγός δεν παύει να είναι ένα ζώο. Αυτό σημαίνει ότι όσο καλά εκπαιδευμένος κι αν είναι, πάντα υπάρχει περίπτωση να αντιδράσει άσχημα ή απότομα. Για το λόγο αυτό το τυφλό άτομο πρέπει να είναι σε ετοιμότητα. Τέλος, ο τυφλός Χρήστης πρέπει να είναι ήρεμος, ψύχραιμος και να μην ξεχνάει ποτέ ότι ο Σκύλος είναι ένα ανυπεράσπιστο ζώο ενώ αυτός ένας άνθρωπος.